براي صادق هدايت كه مانند عقاب، آزاد و مردانه زندگي كرد و تن و روح خويش به ذلت و خواري نيالود: عــقـــاب گشت غمناك دل و جان عقاب شهپــر شـاه هـوا اوج گــرفـت پ.ن: موسيقي وبلاگ- هواي گريه-همايون شجريان- شعر از سيمين بهبهاني
چـو ازو دور شـد ايــام شـبــاب
ديد كش دور به انجام رسيد
آفـتـابـش بـه لـب بـام رسيد
بايـد از هستي دل برگيرد
ره سوي كشور ديگر گيرد
خواست تا چاره ي ناچار كند
دارويـي جـويــد و در كـار كنـد
صبحگاهي ز پي چـاره ي كـار
گشت بر باد سبك سير سوار
گله كاهنگ چرا داشت به دشت
ناگه از وحشـت پر ولـولـه گشت
وآن شبان بيم زده دل نگران
شـد پـي بـره ي نـوزاد دوان
كبـك در دامـن خـاري آويخـت
مار پيچيد و به سوراخ گريخت
آهو استاد و نگه كرد و رميد
دشت را خط غباري بكشيد
ليك صياد سر ديگر داشت
صيد را فارغ و آزاد گذاشت
چاره ي مرگ نه كاريست حقير
زنـده را دل نشـود از جـان سير
صيد هر روز به چنگ آمد زود
مگـر آن روز كه صـيــاد نـبـود
*******
آشيان داشت در آن دامن دشت
زاغكي زشت و بداندام و پلشت
سنگها از كف طفلان خورده
جان ز صد گونـه بلا در بـرده
سالها زيسته افزون ز شمار
شكـم آكنـده ز گنـد و مـردار
بـر سـر شـــاخ ، ورا ديـــد عـقــــاب
زآسمان سوي زمين شد به شتاب
گفت كاي ديده ز ما بس بيداد
بـا تــو امــروز مــرا كــار افـتــاد
مشكلي دارم اگر بگشايي
بكنـم آنچـه تو مي فرمايي
گفت ما بنـده ي درگاه توييم
تا كه هستيم هواخواه توييم
بـنــده آمـاده بـود فـرمـان چيسـت؟
جان به راه تو سپارم جان چيست
دل چو در خدمت تو شاد كنم
ننـگـم آيـد كه ز جـان يـاد كنم
اينهمه گفت ولي در دل خويش
گـفـتـگــويي دگـر آورد به پيـش
كاين ستمكار قوي پنجه كنون
از نيـاز است چنين زار و زبـون
ليـك ناگه چـو غضبنـاك شود
زو حساب من و دل پاك شود
دوستي را چو نباشد بنياد
حـزم را بايـد از دست نـداد
در دل خويش چو اين راي گزيد
پـر زد و دورتـــرك جــاي گـزيــد
*******
زار و افسرده چنين گفت عقاب
كه مرا عمـر حبابي ست بر آب
راست است اينكه مرا تيزپر است
لـيـك پــرواز زمـــان تـيــزتــر است
من گذشتم به شتاب از در و دشت
بـه شـتــاب ايــام از مـن بـگـذشـت
گرچه از عمر دل سيري نيست
مـرگ مي آيد و تدبيـري نيست
من و اين شهپر و اين شوكت و جاه
عمـرم از چيست بـديـن حـد كـوتـاه؟
تو و اين قامت و بـال نـاســاز
به چه فن يافته اي عمر دراز؟
پـدرم از پـدر خويـش شنيـد
كه يكي زاغ سيه روي پليد
با دو صد حيله به هنگـام شكـار
صد ره از چنگش كرده ست فرار
پـدرم نيـز به تو دست نيافت
تا به منزلگه مقصود شتافت
ليـك هـنـگــام دم بـاز پـسـيــن
چون تو بر شاخ شدي جايگزين
از سـر حـســرت بـا مــن فـرمــود
كاين همان زاغ پليد است كه بود
عمـر من نيـز به يـغـمــا رفتـه است
يك گل از صد گل تو نشكفته است
چيست سرمايه ي اين عمر دراز؟
رازي اينجاست تو بگشـا اين راز
زاغ گفت ار تو در اين تدبيري
عهد كن تا سخنـم بپـذيـري
عمرتان گر كه پـذيـرد كم و كـاست
ديگري را چه گنه كاين ز شماست
زآسمـان هيـچ نياييـد فــرود
آخر از اينهمه پرواز چه سود؟
پدر من كه پس از سيصد و اند
كـان انـدرز بُـد و دانـش و پـنــد
بارها گفت كه بر چرخ اثير
بادها راست فـراوان تأثيـر
بـادها كـز زبـر خـاك وزنــد
تن و جان را نرسانند گزند
هرچه از خاك شوي بالاتـر
باد را بيش زيانست و ضرر
تا بدانجا كه بر اوج افلاك
آيت مرگ بود پيك هلاك
زاغ را مـيـل كـنـد دل بـه نشيـب
عمر بسيارش ازآن گشته نصيب
ديگر اين خاصيت مردار است
عمر مردارخوران بسيار است
خيــز و زيـن بيش ره چـرخ مپـوي
طعمه ي خويش بر افلاك مجوي
نـاودان جايگهي سخت نكوست
به ازآن كنج حياط و لب جوست
من كه صد نكته ي نيكو دانم
راه هـر بــرزن و هـر كـو دانـم
آشيـان در پـس بـاغـي دارم
اندر آن گوشه سراغي دارم
خوان گسترده ي الواني هست
خوردنـي هاي فـراوانـي هست
*******
آنچه زآن زاغ چنين داد سراغ
گنــدزاري بـود انـدر پـس بـاغ
بوي بد رفته ازان تا ره دور
معدن پشه ، مقـام زنـبـور
آن دو هـمــراه رسيـدنـد از راه
زاغ بر طعمه ي خود كرد نگاه
گفت خواني كه چنين الوان است
لايـق محـضـر ايـن مـهـمــان است
مي كنم شكر كه درويش نيم
خجل از مـاحضــر خويـش نيم
گفت و بنشست و بخورد ازآن گند
تـا بيـامـوزد از او مـهـمـــان ، پـنــد
*******
عمـر در اوج فلك برده بسر
دم زده در نفـس بـاد سحـر
ابـر را ديـده به زيـر پـر خويش
حيوان را همه فرمانبر خويش
سينه ي كبك و تذرو و تيهـو
تازه و گرم شده طعمه ي او
بــارهــا آمــده شــادان ز سـفـــر
به رهش بسته فلك ، طاق ظفر
اينك افتاده در اين لاشه و گند
بـايــد از زاغ بـيــــامـوزد پـنــــد
بوي گندش دل و جان تـافته بود
حال بـيـمــاري دق يــافتــه بــود
دلـش از وحشـت و بـيـــزاري ، ريـش
گيج شد بست دمي ديده ي خويش
يـادش آمد كه در آن اوج سپـهــر
هست پيــروزي و زيبـايـي و مهر
شـادي ونصرت و فتـح و ظفـر است
نـفــس خـــرم بـــاد سـحـــر اسـت
ديده بگشود و به هر سو نگريست
ديــد گـردش اثـري زيـنــهــا نيست
هرچه بود از همه سو خواري بود
وحشـت و نـفـرت و بـيــزاري بـود
بـال بـر هم زد و برجست از جـا
گفت كاي دوست ببخشاي مـرا
سالها باش و بدين عيش بساز
تــو و مــردار ، تـــو و عـمــر دراز
من نيـم درخور ايـن مهمـانـي
گـنــد و مــردار ، تـو را ارزانــي
گـر در اوج فـلـكـم بـايـد مُــرد
عمر در گند به سر نتوان برد
*******
زاغ را ديده بر او مانده شگفت
ســوي بالا شـد و بالاتــر شـد
راست با مهر فلك هم بر شد
لحظه اي چند بر اين لـوح كبــود
نقطه اي بود و سپس هيچ نبود!
طبق قولي كه داده بودم توي اين پست يكي از شاهكار هاي مسلم شعر فارسي سروده دكتر پرويز ناتل خانلري كه تقديم شده به صادق هدايت قرار ميدم. اميدوارم لذت ببريد.
نوشته شده در یکشنبه 12 آبان1387ساعت
11:51 توسط آيسان| |
